Jeugdmonitor Zeeland 2004: gedrag en gezondheid

Roken/alcohol/drugs
Van de derdeklassers rookt 12% af en toe en 15% dagelijks. In Zeeland wordt iets meer gerookt dan landelijk. Onder de leerlingen van het speciaal onderwijs zijn de meeste rokers: 50% rookt af en toe of dagelijks. Op de havo en het vwo wordt het minst gerookt (respectievelijk 16% en 8% af en toe of dagelijks).
Van de ondervraagde drinkt bijna 80% wel eens alcohol. Landelijk ligt dit percentage op bijna 90%. Jongens drinken vaker alcohol dan meisjes. Van de derdeklassers die wel eens alcohol drinken, kan 12% tot de excessieve drinkers gerekend worden. Dit betreft meer jongens dan meisjes. Jongens in Zeeland rapporteren vaker dronkenschap in de afgelopen maand dan meisjes, maar voor zowel jongens als meisjes is dit lager dan landelijk.
Op de vraag hoe vaak leerlingen de afgelopen vier weken voorafgaand aan het onderzoek hasj of wiet hebben gebruikt, antwoordt 10% met één keer of vaker. Dat is twee keer zoveel dan een vergelijkend onderzoek in Brabant. Van de ondervraagden heeft een klein percentage (2%) aangegeven andere drugs (harddrugs) gebruikt te hebben.
Van de derdeklassers die af en toe of dagelijks roken, geeft 46% aan hiermee te willen stoppen. Onder de ondervraagden die wel eens alcohol drinken geeft 6% aan minder te willen gaan drinken. Hiernaast geeft 25% van de hasj- of wietgebruikers aan minder drugs te willen gebruiken.

Voeding
Een gezond voedingspatroon houdt onder meer in: iedere schooldag ontbijten, een warme maaltijd eten en/of een aantal basisvoedingsmiddelen gebruiken (zoals fruit en groenten). Van de derdeklassers ontbijt 28% niet (bijna) dagelijks, 5% eet niet (bijna) dagelijks een warme maaltijd. Meisjes slaan het ontbijt vaker over dan jongens. De leerlingen van het praktijkonderwijs slaan het ontbijt vaker over; 60% eet niet (bijna) dagelijks ontbijt, bij leerlingen van het vwo is dat 13%. Van de havo- en vmbo-leerlingen ontbijt resp. 20% en 33% niet (bijna) dagelijks. Ruim de helft van de derdeklassers eet op minder dan vier schooldagen fruit. Van de vmbo-leerlingen eet zelfs drie op de vijf leerlingen onvoldoende fruit. De Zeeuwse jongeren eten overigens vaker fruit en groenten dan de vergelijkingsgroep uit Brabant. Bijna één op de vier derdeklassers heeft in de vier weken voorafgaand aan het onderzoek (serieus) gelijnd. Het gaat hierbij vooral om meisjes. De lijners noemen ‘minder eten of niet snoepen’ en ‘extra bewegen of sporten’ als meest gebruikte methode om af te vallen. Uit het onderzoek komt naar voren dat ruim de helft van de ondervraagden gezonder zou willen eten.

Seksualiteit
De vragen rond seksualiteit zijn niet gesteld op de scholen voor reformatorisch onderwijs. Van de overige Zeeuwse derdeklassers is 24% wel eens met iemand naar bed geweest. Hiermee zijn de ondervraagden in Zeeland seksueel actiever dan gemiddeld voor de 12-17 jarigen in Nederland (17%). Eén op de drie van de Zeeuwse leerlingen vrijt onveilig (geen condoom gebruikt). In vergelijking met landelijke cijfers is het condoomgebruik in Zeeland lager. Kanttekening is wel dat landelijk de vraag op een iets andere wijze gesteld was.

Lichamelijke activiteit
De Nederlandse norm voor gezond bewegen stelt dat jongeren tot 18 jaar dagelijks minimaal een uur intensieve lichamelijke activiteit moeten verrichten. Van de derdeklassers sport en/of beweegt 38% in totaal minder dan zeven uur per week. Op school wordt door 23% van de ondervraagden meer dan twee uur lichamelijke activiteit verricht. Van de derdeklassers is bijna 60% lid van een sportvereniging of –club, zo’n 10% sport buiten een vereniging om. De top vijf van populaire sporten is in Zeeland: voetbal (31%), tennis (13%), dansen (11%), paardrijden (11%), en vechtsport/judo/boksen (11%).

Samenhang met alcohol
Derdeklassers die wel eens alcohol drinken, rapporteren het meest af en toe of dagelijks te roken (32%), de afgelopen vier weken hasj of wiet gebruikt te hebben (12%), op minder dan vier schooldagen te ontbijten en onvoldoende fruit/groenten te eten. De excessieve drinkers hebben in de afgelopen vier weken het meest hasj of wiet gebruikt (34%). Voor lichamelijke activiteit is de samenhang met alcohol juist omgekeerd: de meeste leden van een sportvereniging of met voldoende lichaamsbeweging zijn te vinden onder de drinkers.

Conclusies
De Zeeuwse leerlingen roken in vergelijking met landelijke cijfers iets meer en drinken minder alcohol. Het gebruik van hasj of wiet door Zeeuwse derdeklassers is vrij hoog. De derdeklassers lijken voldoende fruit en groenten te eten, maar meer dan de helft slaat het eten van fruit wel eens een schooldag over. Het percentage Zeeuwse 14/15 jarigen dat een condoom gebruikt is lager dan landelijk, terwijl de derdeklassers wel vaker noemen wel eens met iemand naar bed te zijn geweest. Ruim 60% van de derdeklassers beweegt 7 uur per week of meer, waarmee de Zeeuwse jongeren voldoende lijken te bewegen.