Lokaal gezondheidsbeleid in Zeeland
Landelijke uitgangspunten
Integraal beleid
GGD en gemeenten werken samen
Monitoring
Landelijke uitgangspunten
Volksgezondheidsbeleid in begroting en beleidsnota's VWS
Het landelijk Volksgezondheidsbeleid wordt jaarlijks in hoofdlijnen gepresenteerd in de beleidsagenda en de begroting van VWS. VWS stelt iedere vier jaar de landelijke prioriteiten vast voor collectieve preventie. In 2006 is de nieuwe landelijke preventienota verschenen, getiteld 'Kiezen voor gezond leven'. In 2010 verschijnt de volgende preventienota. De landelijke preventienota geeft richting aan de lokale gezondheidsnota's die gemeenten verplicht zijn op te stellen. Hierin staan de lokale ambities en keuzes voor de collectieve preventie.
Nadruk op bevorderen van gezonde leefstijl
In de preventienota 'Kiezen voor een gezond leven' ligt de nadruk op het bevorderen van een gezonde leefstijl. Uitganspunt van het beleid is dat gezond leven een keuze is en dat de verantwoordelijkheid hiervoor allereerst bij de burger zelf ligt. Ongezonde leefgewoonten zoals roken, overmatig drinken en onvoldoende bewegen, vormen een risico voor hart- en vaatziekten, kanker, chronische luchtwegaandoeningen en diabetes. Door een gezondere leefstijl is gezondheidswinst te behalen. 'Kiezen voor gezond leven' is echter niet eenvoudig en mensen moeten meer tot gezonde keuze worden verleid door de samenleving zo in te richten dat het makkelijker wordt een gezonde keuze te maken. De overheid en landelijke en lokale actoren moeten hier gezamenlijk aan bijdragen. De nota bevat een bijlage met een uitwerking van de gekozen speerpunten en een actieprogramma om het gemeentelijk beleid te ondersteunen. Voor het actieprogramma is 4,6 miljoen Euro beschikbaar gesteld.
Vijf speerpunten en actieprogramma
In de preventienota zijn vijf speerpunten benoemd: drie leefstijlfactoren (roken, overgewicht en schadelijk alcoholgebruik) en twee ziektes (diabetes en depressie). Roken, overgewicht (bewegen en voeding) en diabetes zijn al in de vorige nota tot speerpunten van het landelijk beleid benoemd. Deze thema's sprongen er in negatieve zin het meest uit en zijn met voorrang aangepakt. Hoewel er voor deze speerpunten zowel op landelijk als lokaal niveau allerlei projecten zijn opgezet, is er nog steeds gezondheidswinst mogelijk en nodig. Daarnaast zijn depressie en schadelijk alcoholgebruik als speerpunten benoemd. Preventie (vroegsignalering) en tijdige interventie kan naar verwachting een flink deel van de hiermee gepaard gaande ziektelast voorkomen.
Integraal beleid
Wanneer het aspect gezondheid deel uit maakt van beleid van andere sectoren dan de sector Volksgezondheid, is er sprake van integraal gezondheidsbeleid. U kunt meer lezen over integraal beleid op het regionaal Kompas Volksgezondheid.
GGD en gemeenten werken samen
De gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de volksgezondheid is geregeld in de Wet PG (Wet Publieke Gezondheid). In deze wet is vastgelegd dat elke gemeente verplicht is om zijn ambities op het gezondheidsbeleid vast te leggen in een gemeentelijke nota gezondheidsbeleid. Het doel van dit beleid is om een gezonde fysieke en sociale omgeving voor burgers te creëren en een gezonde leefstijl te stimuleren.
In 2009 zijn per Zeeuwse regio weer nieuwe gezondheidsnota's vastgesteld. De GGD heeft hieraan op verschillende manieren een bijdrage geleverd. In 2008 heeft de GGD in samenwerking met het RIVM en Scoop, de eerste regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning (rVTV) voor Zeeland opgesteld. Hierin zijn alle beschikbare gegevens gebundeld tot bruikbare beleidsinformatie, voor zowel onderbouwing als evaluatie van het beleid. Het Regionaal Kompas Volksgezondheid, een onderdeel van de regionale VTV, vindt u hier: regionaal Kompas Volksgezondheid.
Behalve bij de voorbereiding van de nieuwe nota's adviseert de GGD gemeenten ook bij de uitvoering van het lopende lokaal gezondheidsbeleid. Samen vormen zo de landelijke nota, gemeentelijke nota's en de regionale VTV de vierjaarlijkse cyclus gezondheidsbeleid.
Structureel overleg, samenwerking en het aanleveren van informatie en advies op maat zijn sleutelwoorden. Ambtelijk overleg vindt momenteel plaats op provinciaal niveau (PAO), waarbij GGD-medewerkers met verschillende deskundigheid aanwezig zijn, op regionale schaal (RAO) met een contactpersoon van de GGD en individueel middels overleg tussen beleidsmedewerkers van gemeenten en de GGD.
Monitoring
Als basis voor het gemeentelijk gezondheidsbeleid dienen de gegevens over de gezondheidssituatie van de bevolking. In de Wet PG is opgenomen dat inzicht in de gezondheidssituatie gebaseerd moet zijn op epidemiologische analyse van de gegevens. De GGD Zeeland heeft hiertoe een monitorcyclus opgezet waarmee de gezondheidssituatie van de doelgroepen jeugd, volwassenen en ouderen periodiek wordt onderzocht. Hiervoor gebruikt de GGD gezondheidsenquêtes en verrichtingenregistraties van onder andere jeugdgezondheidszorg en infectieziektebestrijding. Sinds 2009 is er ook een monitor OGGZ in ontwikkeling die de groep sociaal kwetsbaren in beeld moet brengen.
De resultaten uit de onderzoeken, monitors en registraties worden samen met landelijke gegevens opgenomen in de Gezondheidsatlas van de GGD en in de eerder genoemde regionale VTV.
